| Imię i nazwisko | Leroy Chiao |
| Data urodzenia | 28.08.1960 |
| Narodowość | USA |
| Agencja Kosmiczna | National Aeronautics and Space Administration (NASA) |
| Status | Na emeryturze |
| Typ astronauty | Rządowa agencja |
| X | https://twitter.com/AstroDude |
| Wikipedia | https://en.wikipedia.org/wiki/Leroy_Chiao |
**DANE OSOBISTE:** Dr Chiao urodził się 28 sierpnia 1960 roku i dorastał w Danville w Kalifornii. Lubi latać swoim samolotem Grumman Tiger oraz uprawiać narciarstwo zjazdowe. Mówi po mandaryńsku i rosyjsku. Leroy i Karen Chiao pobrali się w 2003 roku. **WYKSZTAŁCENIE:** W 1978 roku ukończył Monte Vista High School w Danville w Kalifornii. W 1983 roku uzyskał tytuł licencjata inżynierii chemicznej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, a następnie — w 1985 i 1987 roku — odpowiednio tytuł magistra i doktora inżynierii chemicznej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara. **WYRÓŻNIENIA:** Otrzymał cztery Medale NASA za Lot Kosmiczny (1994, 1996, 2000 i 2005) oraz liczne inne wyróżnienia, w tym Medal NASA za Wybitną Służbę (2005), dwie Nagrody NASA za Wyjątkową Służbę (1996 i 2000), cztery Indywidualne Nagrody NASA za Osiągnięcia (2001–2004), dwie Zespołowe Nagrody NASA za Osiągnięcia (1995 i 1997) oraz nagrodę NASA Going the Extra Mile (2004). Otrzymał także liczne wyróżnienia Międzynarodowej Federacji Lotniczej, w tym Dyplom Korolowa (2002), Dyplom Komarowa (1996) i Medal De La Vaulx (1994). W 1995 roku został uhonorowany nagrodą dla wybitnego absolwenta Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara. Otrzymał również dwie nagrody Phi Kappa Tau: Taylor A. Borradaile National Alumnus of the Year (1996) oraz Nu Chapter Alumnus of the Year (1991). W 2005 roku przyznano mu nagrodę Science and Technology Asian Pacific American Heritage Association, a w 2003 roku — Excellence Award in Science and Technology amerykańskiej Pan Asian American Chamber of Commerce. W 2000 roku magazyn „A-Magazine” zaliczył go do grona 100 najbardziej wpływowych Amerykanów azjatyckiego pochodzenia lat 90. W 1996 roku wygłosił przemówienia inauguracyjne na wydziałach inżynierii uniwersytetów w Berkeley i Santa Barbara. W 1988 roku był zaproszonym wykładowcą w Pekińskim Instytucie Materiałów Lotniczych oraz w piątym wydziale Instytutu Technologicznego w Changsha w Chinach, gdzie omawiał materiały o strukturze plastra miodu, klejone panele i modelowanie utwardzania kompozytów lotniczych. W 1989 roku zaproszono go do współpracy przy Międzynarodowej encyklopedii materiałów kompozytowych. **DOŚWIADCZENIE ZAWODOWE:** Po ukończeniu studiów doktoranckich w 1987 roku dr Chiao rozpoczął pracę w firmie Hexcel Corporation w Dublinie w Kalifornii. Do 1989 roku zajmował się tam procesami produkcyjnymi oraz badaniami inżynieryjnymi nad zaawansowanymi materiałami lotniczymi. Uczestniczył we wspólnym projekcie NASA, JPL i Hexcel, którego celem było opracowanie precyzyjnego, optycznie poprawnego reflektora segmentowego z kompozytu polimerowego do przyszłych teleskopów kosmicznych. Pracował także nad modelowaniem utwardzania i analizą metodą elementów skończonych. W styczniu 1989 roku dołączył do Lawrence Livermore National Laboratory w Livermore w Kalifornii. Prowadził tam badania nad wytwarzaniem kompozytów lotniczych metodą nawijania włókien oraz kompozytów o grubych przekrojach; opracował i sprawdził w praktyce mechanistyczny model utwardzania kompozytu z włókna grafitowego i żywicy epoksydowej. Jest pilotem z uprawnieniami do lotów według wskazań przyrządów i ma na koncie ponad 2600 godzin lotu różnymi statkami powietrznymi. **PRACA W NASA:** NASA wybrała dr Chiao w styczniu 1990 roku, a w lipcu 1991 roku został astronautą. Uzyskał kwalifikacje do pełnienia funkcji dowódcy stacji kosmicznej, oficera naukowego na stacji oraz specjalisty misji wahadłowca. Do jego zadań technicznych należała weryfikacja oprogramowania lotów wahadłowców w laboratorium Shuttle Avionics Integration Laboratory (SAIL), a także prace dotyczące wyposażenia załogi, laboratoriów Spacelab i Spacehab oraz ładunków użytecznych. Zajmował się również dokumentacją szkoleniową i pokładową oraz zagadnieniami związanymi z aktywnością poza pojazdem (EVA). Pełnił ponadto funkcję szefa działu EVA w Biurze Astronautów. Uczestniczył w czterech lotach kosmicznych: jako specjalista misji STS-65 (8–23 lipca 1994), STS-72 (11–20 stycznia 1996) i STS-92 (11–24 października 2000), a także jako dowódca i oficer naukowy NASA podczas Ekspedycji 10 (13 października 2004 – 24 kwietnia 2005). Spędził w kosmosie łącznie 229 dni, 7 godzin, 38 minut i 5 sekund, w tym 36 godzin i 7 minut podczas sześciu spacerów kosmicznych. W grudniu 2005 roku odszedł z NASA, by zająć się działalnością prywatną. **LOTY KOSMICZNE:** Wahadłowiec Columbia w ramach misji STS-65 wystartował z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego na Florydzie 8 lipca 1994 roku i tam powrócił 23 lipca. Misja ustanowiła uznany przez Międzynarodową Federację Lotniczą rekord czasu lotu statku kosmicznego P2. Jej głównym celem było przeprowadzenie drugiej misji Międzynarodowego Laboratorium Mikrograwitacyjnego (IML-2). Podczas 15-dniowego lotu siedmioosobowa załoga wykonała ponad 80 eksperymentów z zakresu badań materiałowych i nauk o życiu w warunkach mikrograwitacji. Wahadłowiec okrążył Ziemię 236 razy i przebył 6,1 miliona mil w ciągu 353 godzin i 55 minut. Dr Chiao został wówczas 196. astronautą NASA, który poleciał w kosmos, i 311. człowiekiem w przestrzeni kosmicznej. Dziewięciodniowa misja STS-72 wahadłowca Endeavour trwała od 11 do 20 stycznia 1996 roku. Załoga odzyskała jednostkę Space Flyer Unit, wystrzeloną z Japonii dziesięć miesięcy wcześniej, oraz umieściła na orbicie i sprowadziła z powrotem satelitę OAST-Flyer. Dr Chiao odbył dwa spacery kosmiczne, podczas których testował narzędzia i sprzęt oraz oceniał techniki przeznaczone do montażu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. W trakcie misji spędził w kosmosie 214 godzin i 41 sekund, w tym 12 godzin i 57 minut poza statkiem, a także pokonał 3,7 miliona mil i okrążył Ziemię 142 razy. Został pierwszym Amerykaninem azjatyckiego pochodzenia i pierwszym etnicznym Chińczykiem, który odbył spacer kosmiczny. Wahadłowiec Discovery wystartował do misji STS-92 z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego na Florydzie 11 października 2000 roku, a 24 października wylądował w bazie lotniczej Edwards w Kalifornii. Podczas 13-dniowego lotu siedmioosobowa załoga, wykorzystując ramię robotyczne Discovery, przymocowała do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej kratownicę Z1 oraz hermetyczny adapter dokujący nr 3. Astronauci odbyli cztery spacery kosmiczne, aby skonfigurować te elementy. Rozbudowa stacji umożliwiła dalsze prace montażowe i przygotowała ją na przyjęcie pierwszej stałej załogi. Dr Chiao kierował pracami EVA i montażem; podczas dwóch spacerów spędził poza statkiem łącznie 13 godzin i 16 minut. Misja objęła 202 okrążenia Ziemi i 5,3 miliona mil; trwała 12 dni, 21 godzin, 40 minut i 25 sekund. Podczas Ekspedycji 10, trwającej od 13 października 2004 do 24 kwietnia 2005 roku, dr Chiao był dowódcą i oficerem naukowym NASA na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Załoga wyruszyła z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie 13 października na pokładzie statku Sojuz TMA-5 i zadokowała do stacji dwa dni później. Podczas sześciu i pół miesiąca na orbicie dr Chiao wykonał liczne zadania, w tym przeprowadził 20 eksperymentów naukowych i odbył dwa spacery kosmiczne w rosyjskim skafandrze Orłan, obejmujące naprawy i instalację sprzętu. Łącznie spędził wówczas poza stacją 9 godzin i 56 minut. Ekspedycja zakończyła się pomyślnym lądowaniem w Kazachstanie 24 kwietnia 2005 roku. Dr Chiao został pierwszym Amerykaninem azjatyckiego pochodzenia i pierwszym etnicznym Chińczykiem dowodzącym misją.