| Imię i nazwisko | Scott Parazynski |
| Data urodzenia | 28.07.1961 |
| Narodowość | USA |
**DANE OSOBOWE:** Urodził się 28 lipca 1961 roku w Little Rock w stanie Arkansas. Ma dwoje dzieci. Interesuje się wspinaczką wysokogórską i skałkową, lotnictwem, nurkowaniem, narciarstwem, podróżami, stolarstwem oraz fotografią przyrodniczą. Jest pilotem zawodowym z uprawnieniami do lotów na samolotach wielosilnikowych, wodnosamolotach i w warunkach instrumentalnych. Wylatał ponad 2500 godzin na różnych typach statków powietrznych. Wspinał się na najważniejsze szczyty pasm Alaski, Kaskadowego, Gór Skalistych, Andów i Himalajów. Zdobył między innymi Aconcaguę (6962 m n.p.m.) oraz wszystkie 59 czternastotysięczników Kolorado, czyli szczytów wznoszących się powyżej 14 000 stóp. W 2008 roku z powodu poważnego urazu pleców nie zdołał wejść na Mount Everest (8848 m). 20 maja 2009 roku jako pierwszy astronauta stanął na szczycie świata. **WYKSZTAŁCENIE:** Uczęszczał do gimnazjum w Dakarze w Senegalu i Bejrucie w Libanie, a następnie do Tehran American School w Iranie oraz American Community School w Atenach, którą ukończył w 1979 roku. W 1983 roku uzyskał licencjat z biologii na Uniwersytecie Stanforda, a w 1989 roku z wyróżnieniem ukończył tamtejszą szkołę medyczną. W 1990 roku odbył staż lekarski w Brigham and Women’s Hospital przy Harvard Medical School. Przed przyjęciem do korpusu astronautów ukończył 22 miesiące rezydentury z medycyny ratunkowej w Denver w stanie Kolorado. **ORGANIZACJE:** Jest członkiem stowarzyszeń Aerospace Medical Association i Explorers Club. Należy również do American Society for Gravitational and Space Biology, Wilderness Medical Society, American Alpine Club, Association of Space Explorers oraz Aircraft Owners and Pilots Association. Przewodniczy radzie Challenger Center for Space Science Education i jest powiernikiem Houston Museum of Natural Science. **WYRÓŻNIENIA:** Otrzymał między innymi stypendium szkoleniowe National Institutes of Health w dziedzinie biologii nowotworów (1983), dotarł do finału konkursu o stypendium Rhodesa (1984), a także zdobył NASA Graduate Student Researcher’s Award (1988), wyróżnienie Stanford Medical Scholars Program (1988) i nagrodę za osiągnięcia badawcze Stanford Medical School (1989). Wśród jego wyróżnień są również: NASA-Ames Certificate of Recognition (1990), Wilderness Medical Society Research Award (1991), Space Station Team Excellence Award (1996), dyplom im. Władimira Komarowa Międzynarodowej Federacji Lotniczej (1995, 1999), medale NASA za wyjątkową służbę (1998, 1999), medale NASA za loty kosmiczne (1994, 1997, 1998, 2001, 2007) oraz medale NASA za wybitną służbę (2002, 2009). Otrzymał także Ellis Island Family Heritage Award (2005), Flight Achievement Award American Astronomical Association (1998, 2008), Aviation Week Laureate Award, Lowell Thomas Award przyznawaną przez Explorers Club, Randolph C. Lovelace Award Society of NASA Flight Surgeons oraz miejsce w Arkansas Aviation Hall of Fame (wszystkie w 2008 roku). W 2012 roku uhonorowano go nagrodą Outstanding Eagle Award National Eagle Scout Association. Podczas studiów medycznych rywalizował w reprezentacji rozwojowej Stanów Zjednoczonych w saneczkarstwie i podczas kwalifikacji olimpijskich w 1988 roku znalazł się wśród dziesięciu najlepszych zawodników w kraju. W tym samym roku trenował reprezentację Filipin w czasie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Calgary. Podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Vancouver w 2010 roku pełnił funkcję honorowego kapitana amerykańskiej reprezentacji saneczkarskiej. **DOŚWIADCZENIE:** Jako student studiów licencjackich na Uniwersytecie Stanforda badał zmienność antygenową pasożyta wywołującego afrykańską śpiączkę, wykorzystując zaawansowane metody biologii molekularnej. Podczas studiów medycznych otrzymał stypendium NASA dla doktorantów i prowadził w NASA Ames Research Center badania nad przemieszczaniem się płynów w organizmie człowieka podczas lotów kosmicznych. Uczestniczył również w projektowaniu urządzeń treningowych przeznaczonych do długotrwałych misji kosmicznych oraz badał aklimatyzację na dużych wysokościach. Opublikował liczne prace z zakresu fizjologii kosmicznej, a szczególnie specjalizuje się w przystosowaniu człowieka do trudnych warunków. Jest także wynalazcą urządzeń medycznych i innych technologii przeznaczonych do funkcjonowania w środowiskach ekstremalnych. **KARIERA W NASA:** W marcu 1992 roku został wybrany do korpusu astronautów, a w sierpniu tego samego roku rozpoczął pracę w Johnson Space Center. Po rocznym szkoleniu i ocenie uzyskał kwalifikacje specjalisty misji. Początkowo reprezentował załogi w sprawach aktywności pozapojazdowej (EVA) w dziale planowania misji Biura Astronautów. Po pierwszym locie wyznaczono go na astronautę rezerwowego trzeciej długoterminowej misji amerykańskiej na rosyjską stację Mir; planowano, że weźmie udział w jednej z kolejnych misji. Przez pięć miesięcy szkolił się w Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. Gagarina w Star City w Rosji. W październiku 1995 roku uznano, że jest zbyt wysoki, by w razie sytuacji awaryjnej bezpiecznie zmieścić się w statku Sojuz na stacji Mir, i wycofano go ze szkolenia do tej misji. Pełnił funkcję przedstawiciela załóg Biura Astronautów ds. szkoleń wahadłowcowych, stacyjnych i sojuzowych, zastępcy kierownika działu ISS ds. operacji i szkolenia oraz szefa działu EVA. Po katastrofie Columbii odpowiadał w Biurze Astronautów za inspekcję i naprawy osłony termicznej wahadłowców. Weteran pięciu lotów kosmicznych — STS-66 (1994), STS-86 (1997), STS-95 (1998), STS-100 (2001) i STS-120 (2007) — spędził w kosmosie ponad 1381 godzin, czyli ponad osiem tygodni. Wykonał siedem spacerów kosmicznych, trwających łącznie ponad 47 godzin, i pokonał w przestrzeni kosmicznej ponad 23 miliony mil. W marcu 2009 roku odszedł z NASA, by pracować w sektorze prywatnym oraz rozwijać przedsięwzięcia biznesowe i eksploracyjne. **DOŚWIADCZENIA W LOTACH KOSMICZNYCH:** Misja STS-66 z laboratorium ATLAS-3 wystartowała z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego na Florydzie 3 listopada 1994 roku, a 14 listopada zakończyła się lądowaniem w bazie sił powietrznych Edwards w Kalifornii. Była częścią długofalowego programu badającego bilans energetyczny Ziemi i zmiany atmosferyczne w trakcie 11-letniego cyklu słonecznego, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu człowieka na rozmieszczenie ozonu w atmosferze. Parazynski odpowiadał za szereg działań na orbicie, w tym obsługę eksperymentów ATLAS i platformy Spacelab, a także kilku dodatkowych doświadczeń w kabinie załogi. Załoga przetestowała również urządzenie do ćwiczeń o nazwie Interlimb Resistance Device, które Parazynski współwynalazł, by ograniczyć zanik mięśni i kości w warunkach mikrograwitacji. Wahadłowiec Atlantis okrążył Ziemię 175 razy i pokonał ponad 4,5 miliona mil podczas lotu trwającego 262 godziny i 34 minuty. Misja STS-86 wahadłowca Atlantis (25 września–6 października 1997 roku) była siódmym lotem, którego celem było połączenie ze stacją Mir. Do najważniejszych zadań należały wymiana amerykańskich członków załogi — Mike’a Foale’a i Davida Wolfa — transport 10 400 funtów wyposażenia naukowego i zaopatrzenia oraz pierwszy wspólny amerykańsko-rosyjski spacer kosmiczny przeprowadzony z wahadłowca. Parazynski pełnił funkcję inżyniera pokładowego (MS2) i nawigatora podczas zbliżania się do Mira. Wraz z rosyjskim kosmonautą Władimirem Titowem odbył spacer kosmiczny trwający 5 godzin i 1 minutę. Astronauci odzyskali cztery pakiety eksperymentalne rozmieszczone wcześniej podczas misji STS-76 oraz zainstalowali osłonę panelu słonecznego Spektr, która miała posłużyć podczas przyszłego spaceru do uszczelnienia uszkodzonego kadłuba modułu. Ocenili także narzędzia do spacerów kosmicznych przeznaczone do używania zarówno w skafandrach rosyjskich, jak i amerykańskich oraz przetestowali system ratunkowy SAFER. Atlantis okrążył Ziemię 169 razy i pokonał ponad 4,2 miliona mil podczas lotu trwającego 259 godzin i 21 minut. Podczas dziewięciodniowej misji STS-95 wahadłowca Discovery (29 października–7 listopada 1998 roku) załoga obsługiwała liczne eksperymenty, między innymi wypuściła satelitę obserwującego Słońce Spartan i przetestowała platformę systemów orbitalnych teleskopu Hubble’a. Prowadziła też badania nad związkiem między lotami kosmicznymi a procesami starzenia. Parazynski był inżynierem pokładowym (MS2) oraz nawigatorem podczas spotkania z satelitą Spartan. Obsługiwał ramię robotyczne wahadłowca, wspierając testy systemów wizyjnych rozważanych z myślą o montażu stacji kosmicznej. Nadzorował również kilka eksperymentów z zakresu nauk przyrodniczych, w tym badania z udziałem senatora Johna Glenna, członka załogi. Misja obejmowała 134 okrążenia Ziemi i trwała 213 godzin i 44 minuty; Discovery pokonał w tym czasie 3,6 miliona mil. W trakcie misji STS-100 wahadłowca Endeavour (19 kwietnia–1 maja 2001 roku), dziewiątej wyprawy na Międzynarodową Stację Kosmiczną, załoga dostarczyła i zainstalowała Canadarm2 — ramię robotyczne przeznaczone do późniejszego montażu i konserwacji stacji. Parazynski i kanadyjski astronauta Chris Hadfield odbyli dwa spacery kosmiczne, podczas których zmontowali i uruchomili nowej generacji ramię. Zainstalowali także antenę radiową UHF, przeznaczoną do łączności między statkami kosmicznymi podczas dokowania wahadłowca i prac na zewnątrz stacji. W trakcie spacerów, które łącznie trwały 14 godzin i 50 minut, dostarczyli na stację również ważny zapasowy moduł przełączania prądu stałego. Parazynski obsługiwał ramię Endeavoura podczas instalacji, a następnie demontażu włoskiego modułu logistycznego Raffaello. Misja trwała 283 godziny i 30 minut, obejmowała 186 okrążeń Ziemi, a wahadłowiec pokonał 4,9 miliona mil. Wahadłowiec Discovery wystartował z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego i tam też wylądował po misji STS-120 (23 października–7 listopada 2007 roku). Załoga dostarczyła na Międzynarodową Stację Kosmiczną moduł Node 2, nazwany Harmony, który umożliwił późniejsze dołączenie do stacji międzynarodowych laboratoriów. Parazynski pełnił funkcję głównego uczestnika spacerów kosmicznych (EV1) i spędził ponad 27 godzin poza statkiem podczas czterech spacerów. Jednym z głównych celów misji było przeniesienie paneli słonecznych P6 ze szczytu kratownicy Z1 na koniec lewej strony zintegrowanej konstrukcji kratownicowej. Podczas ponownego rozkładania paneli, sterowanego z wnętrza stacji, kilka z nich zahaczyło o konstrukcję i uległo uszkodzeniu. Konieczny był więc nieplanowany spacer kosmiczny, podczas którego udało się je naprawić. Misja trwała 15 dni, 2 godziny i 23 minuty, objęła 238 okrążeń Ziemi, a Discovery pokonał 6,2 miliona mil.